Trump'ın 10 Saatlik İran Diplomasisi: 'Kıyamet' Tehdidinden 14 Günlük Ateşkese
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik eşi benzeri görülmemiş tehdidi ve ardından gelen ani geri adımın perde arkası aralandı. Sabah saatlerinde 'Bir medeniyet yok olacak' çıkışıyla küresel bir krizin fitilini ateşleyen Trump, tanıdığı sürenin dolmasına sadece 88 dakika kala Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla iki haftalık ateşkesi kabul etti.
Merak Edilen Sorular
ABD ile İran arasında iplerin koptuğu o kritik günün faturası ve perde arkasındaki 10 saat 26 dakikalık diplomatik trafik netleşmeye başladı. Washington saatiyle sabah 08.06'da başlayan ve 18.32'de sona eren dünyanın en uzun gününde, küresel piyasalar, dünya liderleri ve askeri yetkililer saniye saniye alarm durumundaydı.
12 Saatlik Geri Sayım ve 'Yok Oluş' Ültimatomu
Kriz, ABD Başkanı Trump’ın Oval Ofis’ten tüm dünyayı şoke eden o sert açıklamasıyla başladı. İran'a anlaşma için 12 saat süre tanıyan Trump, aksi takdirde "Bütün bir medeniyet bu gece yok olacak ve bir daha asla geri getirilmeyecek" ifadelerini kullandı. Bu 85 kelimelik çıkış, yabancı elçiliklerden şirket ofislerine kadar büyük bir paniğe neden oldu.
Trump, tehditlerinin dozunu artırarak sivil altyapıların, köprülerin ve enerji santrallerinin de hedef alınabileceğini ima etti. Kendi belirlediği saat 20.00 sınırına yaklaşırken sosyal medyadan yaptığı paylaşımda ise gerilimi şu sözlerle tırmandırdı:
"KİM BİLİR? Bu gece, dünyanın uzun ve karmaşık tarihinin en önemli anlarından birinde bunu öğreneceğiz."
Bu sırada ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ve Pentagon, İran'ın enerji altyapısına yönelik olası operasyonlar için hazırlıklarını hızlandırdı. Hedef listelerinin askeri avukatlarca incelendiği ve sivil kayıpları en aza indirecek şekilde daraltıldığı belirtildi.
Küresel Piyasalar ve Diplomasi Alarmda
Tehdidin ciddiyeti, dünyayı ikiye böldü. Bir yanda Trump'ın blöf yaptığını düşünenler, diğer yanda "kral çıplak" denmemesi için geri adım atmayacağına inananlar vardı.
-
İran'da Panik: Tehditlerin gölgesindeki İran'da vatandaşlar, olası elektrik ve doğalgaz kesintilerine karşı hazırlık yaparken, kırsal bölgelere göç planları tartışılmaya başlandı. Tahran yönetimi ise ABD ile doğrudan iletişimi kesti.
-
Dünya Liderlerinden Tepki: Papa Leo'dan Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot'a kadar birçok isim itidal çağrısı yaptı. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, "İran'ın sivil nüfusu, liderlerinin günahlarının bedelini ödememelidir" diyerek tepkisini dile getirdi.
-
Finans Dünyası: 5 haftadır süren savaşın petrol fiyatlarını fırlatması ve küresel ekonomiyi sarsması, Wall Street'te endişeyle karşılandı. Citigroup gibi dev finans kuruluşları, olası siber saldırılara veya piyasa şoklarına karşı işlem protokollerinde acil güncellemeler yaptı.
Son 88 Dakika: Geri Adım ve Ateşkes Şartı
Öğleden sonra saat 15.00 sularında diplomasi kanallarında ilk yumuşama belirtileri görüldü. Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif’in Trump’a ültimatomu iki hafta uzatması ve karşılığında İran’ın Hürmüz Boğazı’nı açması yönündeki arabuluculuk teklifi, krizin seyrini değiştirdi.
Beyaz Saray'da yardımcılarıyla yoğun toplantılar gerçekleştiren ve telefon diplomasisi yürüten Trump, saatler 18.32'yi—kendi belirlediği sürenin bitimine tam 88 dakika kala—gösterdiğinde nihai kararını duyurdu:
"İran İslam Cumhuriyeti’nin Hürmüz Boğazı’nın TAMAMEN, HEMEN ve GÜVENLİ bir şekilde açılmasına rıza göstermesi şartıyla, İran’a yönelik bombalama ve saldırıları iki hafta süreyle askıya almayı kabul ediyorum."
Bu açıklama dünyayı rahatlatsa da, güvenlik uzmanları ve ABD'li yetkililer arasında endişe devam ediyor. İran'ın talepleri tam olarak karşılamaması durumunda, iki ülkenin sadece 14 gün sonra yeniden savaşın eşiğine gelebileceği uyarısı yapılıyor.