Vefatının 29. Yılında Türk Siyasetinin Çınarı: Alparslan Türkeş'in Fırtınalı Hayatı
Milliyetçi Hareket Partisi'nin (MHP) Kurucu Genel Başkanı ve ülkücü hareketin efsanevi lideri Alparslan Türkeş, aramızdan ayrılışının 29. yılında saygıyla anılıyor. Kıbrıs'ta başlayıp Ankara'da son bulan; askeri darbeler, sürgünler, cezaevleri ve büyük siyasi mücadelelerle şekillenen 80 yıllık ömrün unutulmaz dönüm noktaları...
Merak Edilen Sorular
Kıbrıs'tan Harbiye'ye Uzanıp Değişen Bir İsim
Asıl adı "Ali Arslan" olan Alparslan Türkeş, toprak meselesi yüzünden Sultan Abdülaziz'in fermanıyla Kıbrıs'a sürgün edilen Tuzlalı Ahmet Hamdi Bey ve Fatma Zehra Hanım'ın oğlu olarak, 25 Kasım 1917'de Lefkoşa'da dünyaya geldi. Ortaöğrenimi sırasında öğretmeni Osman Zeki Bey'in, "Sultan Alpaslan'a denk bir yiğit Türk ol" sözleriyle ismini "Alparslan" olarak değiştirmesi, adeta gelecekteki siyasi vizyonunun da ilk kıvılcımı oldu.
1933 yılında ailesiyle birlikte İstanbul'a yerleşen Türkeş, askeri kariyerine Kuleli Askeri Lisesi ile adım attı. 1936'da buradan "pekiyi" derecesiyle mezun olduktan sonra Harbiye yılları başladı ve 1938'de genç bir teğmen olarak TSK saflarına katıldı.
Askeri Başarılar, Davalar ve Sürgün Yılları
Askeri kariyeri boyunca hem yurt içinde hem de yurt dışında önemli görevler üstlenen Türkeş'in hayatı, çalkantılı siyasi dönemlerle sık sık kesişti:
-
1944 Irkçılık-Turancılık Davası: Üsteğmen rütbesindeyken Nihal Atsız ve Nejdet Sançar ile birlikte yargılandı. Tophane Askeri Hapishanesi'nde 9 ay 10 gün hapis yattıktan sonra 1945'te tahliye edildi ve 1947'de beraat etti.
-
Yurt Dışı Görevleri: 1947'de ABD Kara Harp Akademisi ve Piyade Okulunda eğitim gördü. 1955'te Kurmay Binbaşı oldu. Ardından ABD Pentagon'da NATO Türk Temsil Heyeti üyeliği yaptı ve ekonomi eğitimi aldı. 1959'da Almanya'daki Atom ve Nükleer Okulunu başarıyla tamamlayarak kurmay albaylığa yükseldi.
-
27 Mayıs ve Hindistan Sürgünü: 27 Mayıs 1960 darbesini radyodan duyuran isim oldu. İhtilal hükümetinde Başbakanlık Müsteşarlığı yaptı; Devlet Planlama Teşkilatı gibi önemli kurumların temelini attı. Ancak Milli Birlik Komitesi içindeki anlaşmazlıklar sonucu "Ondörtler" olarak bilinen grupla birlikte tasfiye edildi ve Hindistan'a büyükelçilik müşaviri olarak sürgüne gönderildi.
Siyasete Giriş: CKMP'den MHP'ye Uzanan Yol
1963'te yurda dönen Türkeş, siyasete atılmak için ilk adımları "Huzur ve Yükseliş Derneği"ni kurarak attı. Kısa bir tutukluluk sürecinin ardından beraat eden Türkeş, 1965 yılında Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi'ne (CKMP) katıldı ve aynı yıl genel başkan seçilerek Ankara Milletvekili sıfatıyla Meclis'e girdi.
1969 yılı, Türk siyaseti için tarihi bir dönüşüme sahne oldu. CKMP'nin adı Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), amblemi ise "Üç Hilal" olarak değiştirildi. O yıl Adana milletvekili seçilen Türkeş, 1970'li yıllarda Süleyman Demirel başkanlığındaki koalisyon hükümetlerinde başbakan yardımcılığı ve devlet bakanlığı görevlerini yürüttü. Üniversitelerde yükselen Marksist hareketlere karşı gençleri "Dokuz Işık" doktrini etrafında toplayarak Türk milliyetçiliğini teşkilatlandırdı.
12 Eylül Darbesi, Hapishane ve Yeniden Doğuş
12 Eylül 1980 askeri darbesi, Türkeş ve hareketi için yeni bir sınav oldu. Darbeden 3 gün sonra teslim olan Türkeş, idamla yargılandığı bu süreçte Uzunada, Ankara Askeri Dil Okulu ve Mevki Hastanesi'nde toplam 4,5 yıl tutuklu kaldı. 1985 yılında tahliye olup beraat etti.
1987'de siyasi yasakların kalkmasıyla Milliyetçi Çalışma Partisi'nin (MÇP) başına geçti. 1991'de Yozgat milletvekili seçilen Türkeş, 1992 yılında partinin yeniden tarihi ismi olan MHP'yi ve üç hilal amblemini almasını sağladı.
Aile Hayatı
Fırtınalı siyasi ve askeri hayatının ardında kalabalık bir ailenin babasıydı.
-
İlk Evliliği: 1944'te Muzaffer Şükriye Hanım ile evlendi. Bu evlilikten Ayzit, Umay, Selcen, Sevenbige (Çağrı) ve Yıldırım Tuğrul isimli beş çocuğu oldu (Eşini 1974'te kaybetti).
-
İkinci Evliliği: Daha sonra Seval Hanım ile hayatını birleştiren Türkeş'in, bu evlilikten de Ayyüce ve Ahmet Kutalmış isimli iki çocuğu dünyaya geldi.
Türk Dünyasından Topraklarla Veda
Alparslan Türkeş, 4 Nisan 1997 tarihinde geçirdiği kalp krizi sonucu 80 yaşında hayata gözlerini yumdu. 8 Nisan 1997'de düzenlenen, milyonların katıldığı tarihi bir cenaze töreniyle Beşevler'deki anıt mezara defnedildi. Kabrine, Türkiye'nin tüm illerinin yanı sıra Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kırım, Balkanlar ve Türkistan'daki Hoca Ahmet Yesevi türbesinden getirilen topraklar dökülerek, savunduğu Turan ülküsüne simgesel bir veda gerçekleştirildi.