Tüm Dünyanın Beklediği gelişme: ABD ve İran Arasında '15 Maddelik' Ateşkes Şartları
Washington ve Tahran hattında diplomatik bir deprem yaşanıyor. ABD yönetiminin, İran ile bir aylık geçici ateşkes ve ardından nükleer programı tamamen sonlandıracak 15 maddelik bir anlaşma üzerinde çalıştığı iddia edildi.
Merak Edilen Sorular
İsrail merkezli Kanal 12 ve Al Arabiya kaynaklarına dayandırılan bilgilere göre, Beyaz Saray yönetimi Ortadoğu’nun kaderini değiştirecek bir müzakere trafiğinin fitilini ateşledi. ABD Başkanı Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner tarafından yürütüldüğü öne sürülen bu plan, sadece bir ateşkes değil, İran’ın bölgesel ve nükleer politikasını kökten değiştirmeyi hedefliyor.
Bir Aylık "Büyük Mola"
Planın ilk aşaması, tarafların bir ay boyunca çatışmasızlık ilan etmesini öngörüyor. Gazze ve Lübnan’daki mutabakat modellerine benzer bir yapıda kurgulanan bu sürede, masadaki 15 maddelik kapsamlı taslağın nihai karara bağlanması hedefleniyor.
İşte O 15 Madde: İran İçin Tam Teslimiyet mi, Yeni Bir Başlangıç mı?
Müzakere masasına geleceği iddia edilen taslak, nükleer faaliyetlerin imhasından bölgesel milis güçlere kadar kritik başlıkları içeriyor:
| Kategori | Madde İçeriği |
| Nükleer Kapasite | Mevcut nükleer kapasitenin tamamen ortadan kaldırılması ve hiçbir şekilde nükleer silah arayışına girilmemesi. |
| Tesislerin Akıbeti | Natanz, İsfahan ve Fordow tesislerinin devre dışı bırakılması; zenginleştirilmiş uranyumun UAEA’ya teslimi. |
| Denetim ve Şeffaflık | UAEA’ya sınırsız ve tam erişim izni verilmesi; topraklarında zenginleştirme faaliyetinin tamamen yasaklanması. |
| Bölgesel Güvenlik | "Vekalet güçleri" stratejisinden vazgeçilmesi; milislere finansal ve silah desteğinin kesilmesi. |
| Lojistik ve Füze | Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması; balistik füzelerin sadece savunma amaçlı kullanılması. |
| Ekonomik Teşvikler | İran’a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması ve yaptırım tehdidinin otomatik olarak iptali. |
| Sivil Destek | Buşehr’deki sivil nükleer programın geliştirilmesine uluslararası destek sağlanması. |
Stratejik Analiz: Masada Ne Var?
Taslağın en dikkat çekici yanı, İran’ın yıllardır "kırmızı çizgisi" olarak nitelendirdiği nükleer zenginleştirme hakkından tamamen feragat etmesini istemesi. Buna karşılık Washington, Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı tamamen kaldırmayı ve yaptırım mekanizmalarını devre dışı bırakmayı vaat ediyor.
Henüz resmi makamlarca doğrulanmayan bu "dev paket", bölgedeki güç dengelerini sarsacak nitelikte. Özellikle balistik füze kararlarının ertelenmesi (11. Madde), tarafların zorlu konularda esneklik payı bıraktığını gösteriyor.
Not: Anlaşmanın hayata geçmesi durumunda, İran'ın bölgedeki milis gruplarla (Hizbullah, Husiler vb.) olan bağının kopması, Ortadoğu'daki tüm çatışma dinamiklerini temelden değiştirebilir.
Al Hadath’ın yine İsrail Kanal 12’ye dayandırdığı bilgilere göre, söz konusu 15 maddelik anlaşma taslağında şu başlıklar yer alıyor:
1 - Yaptırımların yeniden devreye alınması tehdidinin otomatik olarak kaldırılması
2 - İran’ın mevcut nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılması
3 - İran’ın “asla nükleer silah arayışında olmayacağına” dair taahhüt vermesi
4 - İran topraklarında herhangi bir nükleer zenginleştirme faaliyetinin yasaklanması
5 - Zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na (UAEA) teslim edilmesi
6 - Natanz, İsfahan ve Fordow’daki nükleer tesislerin devre dışı bırakılması ve imha edilmesi
7 - UAEA’ya tüm bilgilere tam erişim izni verilmesi
8 - İran’ın “vekâlet güçleri” stratejisinden vazgeçmesi
9 - Bölgedeki milis gruplara finansman ve silah desteğinin kesilmesi
10 - Hürmüz Boğazı’nın kapatılmadan açık tutulması
11 - Balistik füze programına ilişkin kararın ertelenmesi
12 - Balistik füzelerin yalnızca savunma amaçlı kullanılması
13 - İran’a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması
14 - Buşehr’de sivil nükleer programın geliştirilmesine destek verilmesi
15 - Yaptırımların yeniden uygulanması tehdidinin otomatik olarak iptal edilmesi